توضیحات

کلگی پمپ آب ایدرو QB60؛ قلب هیدرولیکی یک نیم‌اسب پرفروش

مقدمه

پمپ محیطی (Peripheral) نیم‌اسب ایدرو مدل QB60 یکی از پرمصرف‌ترین الکتروپمپ‌های خانگی بازار ایران است؛ با موتور ۰٫۵ اسب بخار (۰٫۳۷ کیلووات)، برق تک‌فاز ۲۲۰ ولت، بدنه چدنی، پروانه برنجی و شفت استیل. اما تجربه سرویس‌های میدانی نشان می‌دهد بخش بزرگی از خرابی‌های این خانواده، نه در موتور، بلکه در کلگی (Pump Casing/Body) رخ می‌دهد. شناخت دقیق این قطعه، هم برای نصاب و تعمیرکار و هم برای مشتری نهایی، تفاوت میان «تعویض پمپ» و «تعویض یک قطعه» را می‌سازد.

کلگی پمپ چیست و چه نقشی دارد؟

کلگی، پوسته هیدرولیکی پمپ است که سه وظیفه هم‌زمان دارد:

1. تشکیل محفظه پروانه: مسیر آب را از دهانه مکش (Suction) به دهانه دهش (Discharge) هدایت می‌کند و با هندسه حلزونی خود، انرژی جنبشی تولیدشده توسط پروانه را به فشار تبدیل می‌کند.

2. نگه‌داشتن آب‌بندی: محل نشستن مکانیکال سیل (کاسه‌نمد) و اورینگ است؛ بنابراین آب‌بندی محور و جلوگیری از نشتی به داخل موتور، به سلامت سطح داخلی کلگی وابسته است.

3. اتصال مکانیکی به موتور: کلگی با پیچ به فلنج موتور (واسطه) بسته می‌شود و مرکزیت محور پروانه را با محور موتور حفظ می‌کند.

در پمپ‌های محیطی، کلگی معمولاً از جنس چدن ریختگی است و در نسخه‌های با کیفیت‌تر، سطوح داخلی آن ماشین‌کاری دقیق‌تری دارد که راندمان و عمر سیل را افزایش می‌دهد.

چرا کلگی خراب می‌شود؟ (تحلیل خرابی)

• خوردگی و پوسیدگی چدن: آب با سختی بالا، کلر آزاد زیاد یا آب چاه حاوی آهن، سطح داخلی چدن را می‌خورد. نشانه: پوسته‌شدن و لکه‌های قهوه‌ای/زنگ‌زده داخل محفظه.

• سایش ناشی از ذرات ساینده: QB60 برای آب تمیز طراحی شده است؛ شن و ماسه، پروانه و سطح داخلی کلگی را می‌تراشد. نشانه: کاهش دبی بدون افت فشار ظاهری و صدای خش‌دار.

• ترک خوردگی از یخ‌زدگی: اگر پمپ در زمستان تخلیه نشود، آب محبوس در کلگی یخ می‌زند و چدن ترک می‌خورد. این شایع‌ترین خرابی کلگی در ویلاها و باغ‌هاست.

• خرابی نشیمن مکانیکال سیل: شیار افتادن یا خوردگی محل نشستن سیل، باعث نشتی از زیر کلگی (روی موتور) می‌شود؛ در این حالت تعویض سیل به‌تنهایی جواب نمی‌دهد و کلگی باید تعویض یا ترمیم شود.

• بستن نامناسب پیچ‌ها: سفت‌کردن نامتقارن یا بیش از حد پیچ‌های کلگی، اعوجاج فلنج و نشتی اورینگ می‌آورد.

• خشک کار کردن (Dry Run): کارکرد بدون آب، دمای داخل کلگی و سیل را بالا می‌برد و عمر سیل و سطح نشیمن را کوتاه می‌کند.

  علائم تشخیص خرابی کلگی

  علامت	احتمال دخیل بودن کلگی
  نشتی آب از بین کلگی و موتور	بسیار بالا (نشیمن سیل یا اورینگ)
  ترک قابل مشاهده یا زنگ‌زدگی سوراخ‌شده	قطعی
  افت دبی با صدای غیرعادی و لرزش	متوسط تا بالا (سایش داخلی)
  پمپ آب نمی‌کشد و هواگیری هم جواب نمی‌دهد	متوسط (نشتی هوا از درز کلگی/واشر)
  موتور می‌چرخد اما فشار خروجی صفر	متوسط (پروانه لق یا شکسته در محفظه کلگی)

  راهنمای تعویض کلگی (گام‌به‌گام)

  1. قطع برق و بستن شیر ورودی؛ تخلیه آب از پیچ تخلیه.

  2. بازکردن پیچ‌های اتصال کلگی به واسطه/موتور — پیچ‌ها را به‌صورت ضربدری و تدریجی باز کنید.

  3. جدا کردن کلگی و برداشتن پروانه؛ قبل از جدا کردن پروانه، جهت و ترتیب واشرها را عکس بگیرید.

  4. بازرسی مکانیکال سیل، اورینگ و واسطه؛ در صورت سایش، همراه کلگی تعویض شوند.

  5. نصب کلگی نو با اورینگ/واشر نو؛ بستن پیچ‌ها با گشتاور یکنواخت و الگوی ضربدری.

  6. بررسی آزادی چرخش محور با دست (بدون گیر کردن پروانه در کلگی).

  7. هواگیری کامل محفظه و لوله مکش، سپس راه‌اندازی و تست نشتی.

  توصیه‌های نگهداری برای افزایش عمر کلگی

  • نصب شیر یک‌طرفه در مسیر مکش برای جلوگیری از برگشت آب و هواگیری مکرر.

  • نصب فیلتر توری روی دهانه مکش در منابعی مانند چاه و مخزن.

  • تخلیه کامل آب پمپ در فصل سرد یا نصب در محیط سرپوشیده.

  • استفاده از ست کنترل یا کلید اتوماتیک برای جلوگیری از کارکرد خشک.

  • بازبینی دوره‌ای سیل و اورینگ هر ۱۲ تا ۱۸ ماه در مصرف خانگی.

  • پرهیز از آب گل‌آلود؛ QB60 برای آب تمیز است.